آیمیا  بی  هنر   سی   تقبیح    هنرمنیا  ایقه   مبالغه   می کن که هنرمنن  وِ   پسترین   درجه ی دنائت   برسنن  و  جومه ی   دِ   جنایت   و خیانت میکن  دِ   وَرش  که  هنرشن  که  مایه ی سعادتشه   ماده ی   شقاوت  نشو بئین.

   اگر   بد   سگالو   چنی  قصدی   کردنه  رهائی  دِ  قصد  و نیتشو  دِ  رهائی  دِ  قضا  و قدر  آسمانی  مشکلتره . چون   بد سگالو   وا دسیسه   شیر شرزنه  میکن   دِ صندوق . مار گرزنه ،  میکن  دِ   زمبیل  . خردمن و باهوشِ ، مدهوش و حیرو میکن .احمق و غافلن   ، زیرک و دونا   جلوه  مئین. شجاع  و دلیر تبدیل  وِ   بزدل و ترسو  می کن . جبان  و خائف ، دلیر و متهور . توانگر  و دولتمن ، میکن  وِ گدا . گدانِ  تبدیل  وِ  متمول و دارا . 

  دمنه  گُت :  آشی   که  ایمرو   شیر سی  تو  پخته  دِ  ای  آشیا  نی لاکن  کمال   بی  وفائی و غدر  مجبورش  کرده  چون  ذاتش   جباره   و غدار و خونریز و مکار .

   یه   کار  همیشه شه   اوایل   صحبتش   حلاوت  و زِنئی ،آخر  صحبتش  ژهر و مرگ.

   شنزبه   گُت: مه   مزه ی هسل  چَشَنم ،  ایسه نوبت  درد  نیشه . دِ  حقیقت  منه  اجل  ایچه   آورده و الا   مه  کُجا   هم صحبتی  وا   شیر  کجا  که همیشه مه  طعمه بیمه  اُ   او  طامع  . تقدیر ازلی  و حرص و امید  منه  وَن  دِ  ای  ورطه   .  ایمرو   تدبیر   دِ  تدارک  قاصره   و رای  دِ تلافی   عاجز .مثل  زنبور  هسل   که  سی  چشنن رایحه ی گل  می شینه  ری  گل  نیلوفر و  چنو  مدهوش شهد  مووه  تا اینکه  برگیا  گل نیلوفر  می  پیچین  وِ دورش و پودرش  می کن . هر  که  دِ  مال  دنیا  وِ اندازه ی کافی  قانع  نوی و  دنبال  افزونی  گشت  مثل پشخه یه  که  ده   کنار  جویبار  مین  مرغزار  ، عطر و ریحون  و گل گلزار،قانع  نمووه  مئیره  می شینه  ری  قطره  آوی که دِ گوش  فیلی  درمیا   تا  وا  یه  حرکت   گوش  فیل  جونش  دِ   دَس   مئیه.  هرکه  وِ کسی  نصیحت  بکه که  قدرشه   نؤنِسووه  مثل  ینه آ   که   تُم  دِ  زمین   شوره زار  بکاره  یا  وا  مرده  مشورت   بکه  یا   سیت بیارم   دِ  گوش  کر  مادرزاد   بُحونه  یا  معما   ری  آو  زلال   بنویسنه.

   دمنه   گُت  :  دِ  ای   حرفیا   بگذر   ، تدبیر  کار   خوته   بکو!

   شنزبه   گُت :  چه  تدبیری ،  مه  اخلاق   شیر   ها   دِ  دسم .  دِ حق  مه  جز  خیر   چئی  هنی   دِ ذهنش   نویه  ،  مطمئنم   که  نزیکو ن   شیر   سی   هلاک   کردن  مه وادارش   کردنه   و  کوشش وافر   کردنه   و  یه ری   اُ    یه حال   بینه   سی   هلاک   مه . ایمرو   مثال  مه  مثال   گرگ  و  قلاء  و چقله  که  وایک   یه  رای  و یه   صدا   بین   سی   دِ   بین    بردن    شتر.

   دمنه  گُت  چطور ؟

  شنزبه گُت :زاغی   و  گرگی   و چقلی  دِ   خدمت   شیری   بین .مسکنشو   نزیک   شاهراه  آبادی   بی . شتری   دِ  قافله ی  بازرگانی   جیا   بی   وا   امید   چرا   می  گشت  تا   رسس  وِ نزیک   شیر . چاره ی   جز   تواضع و خدمت  و احترام   نآشت .  شیر پرسی   علت   عزیمتت   چینه   ؟ جِوآ   ده   اُنچه   ملک  امر   بفرمایه  .  شیر  گُت  دِ  خدمت   بنده   بمو  ،  ایمن   و مرفع   اُ   راحت .  شتر  خوشحال  بی و  مدتی   دِ   مین   بیشه ی  شیر   شادمو   زِنئی   کرد . شیر   یه   روز   رت   وِ  دنبال   شکار  دوچار   فیل  مَسی   بی . بین  فیل  و شیر   جئن   سختی   سر   گِرِیت   شیر  زَم   سختی   ورداشت  نال نال  ورگشت  وِ   حونه  چَن   روز   نتونس   شکار  بکه .  گرگ  و قلاء  و چقل   بی  شکار  مَنن . شیر  گت   رئیت  وِ ای  دور و ور   بگردید بینم   شکاری   پیا   میکیت  تا   مه   بیام   کارش   بسازم.  رتن  وِ  گوشه ی نشسن مشورتی  کردن   اُ   گُتن   ای  شتر  دِ  مین ایما  زیادیه ، نه ایما   وا  او  الفتی  داریم  نه  شیر   واش آسایشی داره  باید  شیر  وادار  بکیم   تا   شترن  بکُشه  تا  هم  شیر   سیر  بووه   هم  ایما   چئی   بزنیم   وِ  نوک .  چقل  گت   ای  کار   نکنید   چون   شیر   وش   امو   دئیه و  دِ  خدمت   خوش   آوردشه   و  هر  که   ملک   وادار  وِ  غدر بکه   نقض  عهد  کرده   سی  همه ی  یارون   و دوسو   و  کل   دوسون   نیایه   دِ  منجنیق   بلا .  آفت   بلانه   چی   تیر   نیایه   دِ   کمَو    ری   وِ   سینه ی   خوش  . قلا   گت  اگر  اجازه  مرحمت   بفرمائید   مه   می تونم     شیرن   دِ  عهدی   که   بسته بیارم   وِ   در  شما  هی   بشینیت   ویچه   تا  مه   ورگردم.

   زاغ   رت   وِ  طی  شیر،  شیر  پرسی   چی   کردی  ؟ زاغ   گت   هیچ   ، باور   کو   تیامو    دِ   گسنه ای   کار   نمی  کن .اما   فکر   بکری   کردیمه   اگر  ملک   قبول   بکه  همه   مُفتیم   دِ   ناز  و  نعمت . شیر  گت  بو  بینم   چه  فکر   بکری   کردیه   ؟ قلاء گت   ای  شتر  دِ   بین  همه مو  اجنبیه و  هیچ   فایده ی   سی  ملک  ناره .! شیر  عصبانی  بی  اُ گت   اکه   وخیر   فکر  بکر   نکی   دِ  ای  حرفت   نه   بوی   وفا   میا   نه  وفاداری    و  آزادی   و دوسی  و اکرام  و  مروّت  .  مه وِ   شتر   امو   دمه   وِ  چه   دلیل   وش   جفا   بکم . زاغ   گت  دونم   وش امو   دئیه  اما   حکیمیا  گتنه  ،  یه   نفس   فدای   اهل   بیتی ،  اهل  بیتی   فدای   قبیله ی ،   قبیله ی   فدای   اهل   کشوری ،  اهل   کشوری  فدای  ذات  پاک  ملک !!!!  دِ  بابت   عهد و پیمونت  هم   چاره ی  موه  کرد   چنو که    جانب   ملک  دِ  عار  و  نئن  و غدر   منزه  با   وهم   دِ  شر  گُسنه ای  ایمن .

   شیر   سر   وَن   وِ   هار   اُ   دی   چیی   نگت .

   قلاء   رت   وِ طی  یارون   اُ   گُت   اول   سر کشی   وناز  کرد   ولی  کم  کم   رامش   کردم   الان   چاره ی  کار   ینه آ   که  همه   دور   شتر    جمع   بایم  و  رنج  شیر   و زحماتی  که   متحمل   مووه   واش   دِ   میون   بنیمو  .  وش   بویم   ایما   دِ   زیر   سایه ی  ای ملک   آسایش   و  خرّمی   داشتیمه   ایمرو  که  ای  ناراحتی   سیش   پیش   اُمایه   باید   وِ   هر   نوعی   جون  و نفس  خومونه   وش عرضه   بکیم  تا   وِ  کفران   نعمت   منسوب   نویم   و دِ   پیشگاه   اهل    مروّت  وِ بی  قدر و قیمت   معروف   نویم   صواب   کار   ینه آ   که   همه   ریم   وِ  طی  شیر   و شکر   نعماتش    وِ جا   بیاریم   و   وِ  خدمتش   عرض   بکیم   که   دِ   ایما   هیچ   کاری   نمی یا   جز  اینکه  جون  خومونه   فدای   سلطان   بکیم  هرکُم    دِ  ایما   تعارف   بکیم   که   سلطان   ایمرو   ناهارش   دِ   گوشت   مه   با   ولی   دیگرو   یه  صدا   عذرها  و   بهانه  ها   بیارن   که   گوشت   تو   وِ  درد   سلطان   نموحره   وا   ای  توّدد  هم   حقی     ادا    کردیمه   هم   جون   خومونه   نجات   دیمه .!

   ای   شور   وا   شتر    مئیل  دراز  هیکل  دراز   بی  عقل   کردن  اُ  وا  ای  دمدمه  وَننش   دِ   کیزه ی  هسل !!!

  قلاء  گُت   راحت   جون   ایما    وِ  صحت    ذات  ملک   تعلق   داره   ایمرو   که  ای  ضرورت   پیش   اُمایه   ملک    سد   رمقی   دِ   گوشت   مه   بکه   و   منه   بکُشه!!

    دگرو  یه   صدا   گتن   حردن  ای  گوشت   سی  لر  و  چلق   تو  کی نه   سیر   میکه !!

    چقل   هم   وا   ای   روش   تعارفی   کرد   همه  گتن   تو  گوشتت  بو   گَن   مئیه   و لایق   طعمه ی  سلطان   نی!!!

   گرگ   هم   تعارفی   کرد   همه   گتن   گوشت   تو حناق   میاره  قائم  مقام   ژهر   هلا هله !!

 شتر  هم  دِ   ری   ملاطفت   تعارفی  کرد  همه  یه   صدا   گتن    الحق  تو   دِ   ری   صداقت   و   شفقت  و   رضایت  می فرمائی   و الحق  گوشت  تو   لایق   طعمه ی  سلطانه !!!و   وِ یهو  همه   وا  یک   اُفتان   وِ   جونش !!!

   ای   متل   سی   یه  آوردم   که   تو دونسوئی   که   وختی   اصحاب   اغراض   یه   کاسه   بان   سی   غرِّ  جون   کسی   راه   رهائی   دش   نی  !!!

  دمنه  گت  : سی  چاره ی  کار  چی   فکر  می کی ؟

  شنزبه   گت   : جز   جئن  و  مقاومت   هیچ   چاره ی نارم  . چون  اگر کسی   همه ی عمر  وا  صدق  دل   نماز  بُحونه و  دِ  مال   حلال   صدقه   بئیه   ثوائش   وِ  اُ   اندازه  نی   که   یه   ساعت   دِ  روز   سی   حفظ  مال  و حفظ  نفس   دِ  حال   جهاد   با . چون  دِ جهاد   سی   مال   وِ  شهادت  می رسه   و  جائی   که   کارد   وِ  سخو   برسه و  جو  دِ   خطر   با  اگر   کوشش و حمیّت  بکی  برکت   و  ثوا ئش بی نهایته .

  دمنه  گت  آیم   عاقل   دِ  شتوآ  پیش دسی  نمی که  و مباشرت   خطریا   گپن  وا اختیار   صواب  پیش  موره . نباید  دشمن  ضعیفن  خوار  بشماری که  اگر دِ  زور و قوت   کم   بیاره  وِ حیله  و  مکر و فتنه  ری   میکه .   زور و  قوت  و  پیروزی  و  بی فکری   شیر   سی  همه   معلومه  و  هر  که  دشمن  خوار بشماره   پشیمو  مووه چنوکه  وکیل  دریا  پشیمو   بی   دِ  تحقیر  طیطوی .

   شنزبه   گت   چطور ؟  گت  یه  نوع  مرغ   دِ  کنار  دریا  زِنئی  میکه   وِ  نوم  طیطو. یه  جفت  دشو  دِ  لو  دریای  زنئی  می کرد یه  روز   مآ   وِ  نَر   گت  لونه ی  دِ  جا  مطمئنی  درس  کو  چون  موقعشه  که  خایه   بَنیم   و سیت  بچه  درس  بکم  نر  گت  هی   ایچه   خو  جایه   دِ  یه   بیتر  جا  پیا  نمووه .  مآ  گت  نه  اگر  دریا   موج   بزنه   جیجیام  وا  خوش  موره . نه  یه  جای   خوی   نی . نر گت   وکیل  دریا  وام  دوسه  و فکر  نمی کم چنی  بی  ادبی ی  دش  سر  بزنه  و اگر  بی  حرمتی   بکه   حقش  می نیم    کف   دسش . ما   گت   خود  شناسی  کار  خویه  وا  چه   قوت  و  زور و لشکر دِ    وکیل   دریا  انتقام  مئیری  دِ  خود  سری   و  خود  رائی  بگذر  و  جای محکم و  امنی  سیم  پیا   کو تا  خایه   بَنیم  که  هر  که  حرف   ناصحان   نشنفت بلائی   وِ  سرش  می یا  که   وِ سر  کیسل   اُما .

   نر  پرسی  چطور  : ما   گت :  دِ  یه  آوگیر  دو  بط و یه  کیسل  ساکن  بیین و  وا حکم  مجاورت  دِ  بینشو  مصادقت و مجالست و موافقتی  عمیق  بی . دس  روزگار خراش  وَن  دِ  رخسار  وصالشو  و آسمون  آوی  ری  کِرج  کرد و آو که  مایه  حیاتشو   بی  ری  وِ  نقصان  نیا  . بطیا   اُمان  طی  کیسل   سی  خداحافظی  گتن  پدرود  باش ای دوس . کیسل   دِ  درد  فراق  و روز  هجرت  عسر  دِ   چشیاش  پلو پلو  ریزس  وِ  هار .

   کیسل  گت   ای  برارو  چطور  مه  دیری  شمانه  تحمل  بکم . مضرت نقصان  آو سی مه  بیشتره   چطور تحمل  بکم .

   مه  یه  روز  بی  آو   نمی  تونم زنه  بمونم . ایمرو    حکم  مروّت و شرط  کرم  عهد  ایجاب  می که  که  هر  طور  بییه  منه   وِ  جا  نئیلت .  بطیا  گُتن  الوته  رنج  هجرون  تو  هم  سی   ایما   قابل   تحمل   نی   چون  هر  جا   که  رُویم  و  دِ  رفاه  و  آسایش   بایم   باز   هم   بی  دیدار  تو  تمتع و  لذت  نمی  تونیم  بُوریم   اگر  چه   دِ  خصب  و  نعمت   بایم  . اما  تو  حرف وقول  دونایا و ناصحونه   وِ   ریشخن   مئیری و  سیشو ارجی و ارزشی  قایل  نیسی. اگر  می حوای  تونه   وا  خومو   بُوریم  وختی  که  پرواز  کردیم  مردم  هر چی  گتن  تو  لو  واز  نکی  و سراغ   دشمنی  و  جوابگوئی   نگردی . کیسل  گت  نه  وِ  مین  گلارم  هر چی  که  شما  واجب  بکیت  مه  وِ  جا  میارم   و می پذیرم  و دم  نمی طرقم....تذکر ( این  کلمه «دم طرقم »در تمام  کلیله ودمنه های مختلف  به  همین  شکل  «دم طرقم»ذکر و ثبت شده است  مرحوم  استاد  مجتبی  مینوئی تذکری و توضیحی بجا  و ماندگار نوشته اند . ایشان  به  حق  نوشته اند  شاید « دم  نطرقم » باشد  که البته  درست  هم  همین  است   چون ما در زبان لری و لکی که  تقریبا  بازمانده ی زبان فیلی یا  پهلوی است هنوز هم  جا جا می گویم  دم  نمی طرقم  یا  نمی طرقنم  یعنی طرقه  دمم  کسی  نخواهد  شنید چون  دو چیز  مثل  دندان  که  به هم برخورد  کنند  صدائی  تولید  می شود  که  به  آن  طرقه  می گویند همچنان  است که اگر  کسی  دنبال  شر  بگردد می  گویند  بپا  طرقه   نکنی . البته   گاهی  ترکه  یا  بترکیا  یا  می ترکیه  یا  تمام  بابهای مختلف فعل  از  مصدر ترکیدن  و به  معنای   آرام  قدم  زدن   مرسوم است  که  نباید  با  طرقیدن   اشتباه  شود  همچنانکه استاد  مینوئی  این  چنین  اشتباهی  را  متذکر  شده اند.).

  بطیا  چوی  آوردن  کیسل  مینجاش  وِ  دنو  گریت  و بطیا  هرکُم  یه    سرش   وِ  نوک  گریتن  و پرواز کردن  اُ   کیسلن  وا  خوشو  بُردن  . دِ  بین ره   مردم  قارنن  !!! ای  مردم   سیل  کنید  بطیا  کیسلی  ورداشتنه  وا خوشو  مورن  . کیسل  ساعتی  تحمل  کرد بالاخره   صبرش  سر  رت  حواسد  بووه  چش   حسید  کور  دِ بالا   وِ  گِرم گرداله اُفتا   ،  نِلقه     دلش   اُما  پراش پراش  بی  بطیا  گتن  وِ دوسیا  نصیحت  واجبه  ،  کیسل  گت   وختی  اجل  بحوا  بیا   می یا!!!

  طیطوی  گت   اشنفتم  ولی  نترس  و جا  خوته  سفت  بئیر  .  مآ  شروع  کرد  وِ  خایه   نیایه  وکیل  دریا  ای  بگو  مگونه  اشنفت  دِ  کبر  و  غرور  طیطوی  نر   عصبانی  بی  دریانه   وِ  موج  درآورد  جیجیا  طیطونه   وا  خوش  برد . طیطوی ما  شروع کرد  وِ  وی شر  اُ  گت  تو  وا  نادونیت  و  حماقتت  بچه ل   منه  وِ  باد  ده ی و  تش وَنی  دِ  خرمنم   ایسه   باید   فکری   بکی و  بچه لم  نجات   بئی . طیطوی  نر  گت  حرف   بی  خود   نزن  مه  دِ  عهده ی  قولی  که  دمه درمیام .  نر  رت  وِ  طی  تمام   مرغیا  و تمام  سران  مرغیانه  جمع  کرد  و  رتن  وِ  طی   سیمرغ....   ادامه  دارد . تذکر در  تمام   زبانهای  تحلیلی  (هند و اروپائی)  ما  +  دَر   =   مادر ،، ما  متضاد  نر   است فقط در زبان  دری  مآ  را  ماده  گویند )خسته  نباشید  خواهش می کنم کمک  کنید  و نظر  مبارکتان  را  بفرمائید