با درود خدمت تمام عزیزان
چینش واژه های لری و لکی با آغاز حرف (ت)
حرف ل در برابر واژه نشان لكى 
حرف ب در برابر واژه نشان بختيار ى
متذکر می شوم که در چینش این واژه ها حداقل سعی شده است واژه هاییرا که فقط در لری و لکی هستند نوشته شود و از درج واژه هایی که درزبان دری مشترکند  حداقل خودداری شده است
تذکر دوم اینکه : ما در تحمل سختی گردآوری و درج این واژه ها قصد ونیت دشمنی و مخالفت و نابودی زبان دری را نداریم زبان دری از دیداینجانب یک زبان محترم و ملی هست ، در یک کلام من می میرم برایسخن مولانا من به کلام عطار و حزین و سعدی و حافظ و........ عشقمی ورزم و لذت می برم و زنده ام به این کلام دری اما واقعیت این استکه زبان دری زبان اصالت من نیست زبان مادری من نیست زبان ریشه وتبار و اصل و ملیت من نیست زبان اقوام پارس نیست چرا من باید باشرمندگی و خفت و خواری با بچه ی خود لری حرف بزنم و با افتخار وسربلندی به زبان افغانستان برایش تکلم کنم مگر گناه من و گناه زبان واصالت من چیست که باید انگ زبان محلی و به درد نخور بخورد و خودمهم باید در مقابل هجوم دشمنان زبانم و اصالتم و هویتم مهر سکوت وشرمندگی بزنم مگرزبان من قبل از تمام زبانهای دنیا دانشگاه نداشته استعلم نداشته است چرا باید از تکلم به این اصیلترین زبان خجالت بکشمبنابراین اگر زبان دری زبان ملی ایران شده است و در این هیچ شکینیست اما دلیل بر نفی دیگر زبانها و دیگر اصالتها نیست !  اگر دنیا تبدیلبه دهکده ی جهانی شده است اگر زبان دری زبان جهانی شده است آیا منباید به اصل و ریشه خود پشت بکنم ؟آیا با پذیرش زبان انگلیسی به عنوانزبان بین المللی تمام ملیتها از اصل خویش برگشته اند و انگلیسی شده اند؟ آیا حتی یک نفر در دنیا از ملیت خود گم شده است ! اگر فردوسی دم ازایران می زند منظورش از ایران همان خراسان بزرگ و یا افغانستان وتاجیکستان است اگرنظامی گنجوی ششصد و پنجاه بار نام ایران را میآورد منظورش خراسان بزرگ است نه سرزمینهای پارس و اگر سعدیحتی سه بار هم نام ایران را نمی آورد بیراهه نرفته است چون در زمانسعدی نام سرزمینهای پارس عراق عجم بوده است و تا صد سال پیش همهمین عراق عجم بوده است و صدها بار ایشان عجم و عجمی وعراق ناممی برد که همانا چنین بوده است .
اما تذکر سوم اینکه عزیزانی می فرمایند زبان لری لهجه ای از زباندری هست ! عزیزانم لهجه یعنی اینکه از دومیلیون واژه ی موجود درزبان اصلی یک واژه غیر از این دومیلیون بیشتر در زبان به اصطلاحلهجه نباشدیعنی هرچه در زبان اصلی هست در زبان لهجه هم باشد مگربه ندرت  فقط طرز تکلم متفاوت باشد مثلا افغانی با لهجه ی خودش بگوید: از گرسنگی روده بزرگه روده کوچکه را خورد ! تهرانی هم با لهجه یخودش بگوید : از گرسنگی روده بزرگه روده کوچکه را خورد !اصفهانی هم بگوید : از گرسنگی روده بزرگه روده کوچکه را خورد امالری می گوید : د گسنه ای لغرو درازه لغرو پینه نه حرد !می بینیم حداقلپنجاه درصد تفاوت واژه هست !
اگر اندامهای بدن را ما به لری نام ببریم حداقل نود در صد اختلاف هستپس با تعریف علمی لهجه جور نمی شود .
 
و اما تذکر آخر . اگر موس کامپیوتر را روی صفحه بچرخانید شکل یکانگشت ظاهر می شود جهان به همین انگشت کلیک گوید به معنای تاییدقدیم هم در ایران هر سندی را که می بایست مهر تایید بزنند انگشت میگذاشتند اثر انگشت مهر تایید بود غرب ایران از ابتدای عالم تا کنونانگشت را کلیک می گویند بنابراین کلیک ما امروزه جهانی شده است امافرهنگسرای زبان دری واژه ی کلیک برایش بیگانه بوده و گشته اند وکلمه ی مناسب کلید را جایگزین کلیک کرده اند که نه ربطی به موضوعدارد نه مفهوم را می رساند و نه بار معنی بر آن هست فقط و فقط باضدیت با غرب ایران این واژه را عوض کرده اند چون انسانهایی که ازاصل خویش بریده اند هر چه بیشتر تقلا می کنند که تیشه به ریشه هایخودشان بزنند اینان از هویت خویش بیزارند چون در یک کلام انسانخود فروخته تهی از شرافت است و این ساده دلی هست که بعضی از ماهابیاندیشیم که فرهنگسرای دری زبان کوچکترین اهمیتی برای زبان مادریما قایل است
ممنونم
جهانبخش رشیدی
ت تـ- حرف چهارم الفبای فارسی
تا – لنگه- لنگه ی بار
تا – حرف ربط _ مثال ( ای ایره تا حونه خدا منتبارتم)
تا – قانع – راضی – قبول کردن مثال (هر چی لاکسم وا تا نوفتا )
تا – (ب) – تک – فرد
تا – (ب) – گراز نر
تائی تائی – خاموش و روشن شدن – تلألؤ نورها – تلآلؤ نور و اشیاءباهم مثال
   لووه خِئنه ت  تایی تایی افتووه  دما بارونه
   نار گونیات راز سرخ گم بییه   انارسونه     ایرج رحمانپور
تائی تائ ta'ey ta’eyلنگه به لنگه
تاپو – ظرف نگهداری آرد  در قدیم آنرا از گل می ساختند ولی بعدا نوعفلزی آنرا نیز ساختند
تاپوله – تاپوی کوچک
تا ار تا –ل – تا به تا – لنگه به لنگه
تا تایی -(ب) – کرم ابریشم
تاته – عامو
تاته زا – پسر یا دختر عمو
تاتیله – سنگ پهن و کوچک که آنرا بر روی آب پرتاب می کردند –نوعی بازی بود
تاتیلک – (ل) – تاتیله
تاج – نام بانوان
تاجی – نام بانوان
تاچه – (ب) – گُنى بزرگ برای حمل کاه (شلیت )
تاس – ظرف جای خمیر
تاسگه – زیر ناف – محل رویش زهار .
تاسنی ین – خفه کردن
تاسیام-(ل)- خفه شدم
تاسیله – تاس کوچک
تاسو – کمک گرفتن از دیگران – حاس – معمولا در قدیم رسم بود کسیكه دچار مصیبتی می شد و از حوادث روزگار متحمل ضرر می شد ازدیگران کمک می گرفت که این کمک گرفتن را تاسو می گفتند .
تاش – صخره ی سخت و غیر قابل گذر – شیش مغار –
تاش کیو – منطقه ای در گرین
تارّ - راندن – دور کردن – دک کردن
تارونن –(ل) – تار
تارم – تارمی
تاریک در – نام دره ای در کوه گرین  
تاریق –جمع آن تاریقات – (ل) تاريخ
تازه دُما – تازه داماد در زبان لکی دما را ذوما گویند
تازه بویی- نو عروس
تازه سُير - (ل)- نو عروس
تاشا – ترس – هراس
تاف – آبشار – موج رودخانه
تافه – صدای آبشار
تافس – (ب) – جماعت-  مثلا (زن جماعت – مرد جماعت )
تاک – گراز نر
تاک – نوعی درخت از تیره گیلاس
تاک توک – دانه دانه – کم کم
تاکِ گلی – گاهی – بعضی وقتها
تاکِ یکی – کمی – اندکی
تال – کمانچه – تار
تال – یک موی بلند – یک دانه گیسو
تال – داستان – قصه – ماجرا
تال و دیک – وسیله ی نخ ریسی – نخ و دوک
تالان- (ل) – نابودی – هدر
تالو – تالان
تاو – حرارت
تاو – پیچش
تاوه – ساج – ظرف فلزی پهن که آنرا روی آتش می گذارند و با آن نانمی پزند
تاوه ای – نان ساجی
تاورتا – بار نا میزان
تاور – سنگهای آهکی پهن  و نازک
تاوسو – تابستان
تاوِلِنجِك– سنگهای نازک و پهن و کوچک
تاونه – گراز نر درشت هیکل
تاوی –(ل) – ذوب شد
تایه – دایه
تایس – پر یک مشت حبوبات یا هر چیز دگر
تُئنا –(ل) – توانایی
تئنیا حر – تنها خور – طحال
تِئير tear– برآمدگی دو طرف گردن
تئیر- به پهلو انداختن
 
 
تبقه – نوعی بیماری دامی – شلی گوسفندان
تِپُق – سکندری
تَپtap – فرصت – مهلت
تپ تپ – صدای ضربه ی کف دست – در تاریکی با کف دست گشتن وچیزی را پیدا کردن
تَپ تپو – نوعی بازی که دستها را به پشت کمر یک نفر می زنند وهمرمان می گویند تپ تپو دس کی و بالا دس کی بو و طرف باید بگویددست کدام فرد بالای همه ی دستهاست
تَپال – پهنای سینه  
تپاله – سرپین خشک
تِپكه – (ل) – سرگين  خشک
تپله دی – دود غلیظ
تپ تپ گرسک – (ب) – بازی قایم باشک
تپ و تیل – (ب) – بچه های قد و نیم قد
تپونن-(ل) – با فشار چیزی را جا دادن  
 
تپ و سُرّ – جای لغزنده – لغزنده
تَپه سه – پنهان شده است – به زمین چسبیده است
تپی – (ل) – پنهان شد
تپیله – (ب) – آتش گندم
تَتَبا – دسیسه – دردسر
تتر – اسم آقایان
تَتِك – برآمدگی باسن
تَتِسه – جا گیر شده است
تَتَمه – پس مانده -  
تتیا – (ل) – جای گیر شد – پیدا کرد
تَحْد – (ب) – کوههايى  که سطح آنها صاف و سنگی هست  
تَحل – (ب) – تلخ
تجره – نسب نامه – نام روستایی در شمال شرقی خرم آباد
تجیر – حصار – پرچین
تخت – صاف – هموار – بالای کوه که از سنگ صاف و هموار پوشیدهشده است
تخت – قاطری که به سن بلوغ رسیده و هیکل درشت داشته باشد
تختچو- منطقه ای زیبا در جنوب شرقی لرستان
تختلونی – جای صاف و هموار
تخته – یک قسمت از سیاه چادر که جدا بافته شده باشد . مجموع هشت یادوازده تخته یک سیاه چادر را شامل می شود
تخم بر – از ترس یا بر اثر ضربه نرینگی خود را از دست دادن
تخمه – نژاد
تخه – بی ارزش – نجس - تغه نیز گویند
ترات – (ب) – چهار نعل تاختن
تِر – دیگری – مثال (هنی اولینه نحرده مووه یکی  تر بی وم )
تُر– رد – پی
تِر – باد معده
تَر – تازه – نهال
تَر – خیس
تُر اُ بو – رد و مسیر را گرفتن – گذار
تُر ا نم – نمور – جای نمور
تُراتُر  – پیاپی
تُر آژتن – (ل) رد انداختن
ترازی – ترازو
تراش – مراسم اصلاح صورت و استحمام که بعد از مصیبتی افراد فامیلیا همسایه کسان مصیبت دیده را دعوت می کنند و مراسم تراش را انجاممی دهند
تراوی – (ل) – شبنم – ژاله
تِرِپ – صدای به زمین خوردن بعضی چیزها
ترپه – ترپ - صداى زمين خوردن بعضى چيزها
ترپوکه – ترپ وحشی- ترپ خودرو
تَرْتْ– گندم و حبوبات کوبیده شده و روی هم جمع شده آماده ی به باد دادن
تَرتليك  – خیس – سرتا پا خیس
ترچک – نرم و نازک و تازه
تِرچه – صدای کم – صدای بسیار ناچیز
ترچِ کو – ضربه دیدن – کوبیده شدن گوشت بدن بر اثر ضربه
ترخ – ترک کردن
ترخینه – نوعی گندم را در دوغ زیاد می پزند و به آن ادویه و بعضسبزیهای معطر اضافه نموده و به شکل کشک خشک می کنند
تر دائن –(ل) – آشنایی دادن – معرفی
تر دنیده – (ب) – بال و پر سوخته
تِرس – رعشه – صرع
تُرشك  – نوعی گیاه خودروی خوردنی
تِرِشگه – نوعی بیماری – بیماری که بعض جاهای بدن مانند  گوش جوش می زند –
ترشسه – ترش شده – مخمر شده
تُرِق تَرْق  – سرو صدا
تِرْق و رِم – سر و صدا
   
تُرْغه – عادت
تِرِك – دیگری مثال (مه زحمت كشيم يكى ترك سودش برد ) 
تَرك  – پشت زین – آنچه و آنکس که بر پشت سوار نشیند
تُر کش – اسباب کشی – حمل
تُركنه – پوست کندن تخمه
ترکنن –(ل) – ترکنه
ترکه – چوب نهال بلند و باریک
ترکه – چوب باریک که بر پشت دهل کوبند
تُركِسه  – آرام و خرامان راه افتاده است
ترکنن – (ل) – ترکسه
ترگاه – (ب) – ترپچه ی خودرو (ترپوکه )
تَرم – برانکاد صحرایی –
تِرِم – (ب) – می توانم
تُرنه – (ب)- موی بلند بافته شده
تِريت – ( ب) – چهار نعل تاختن
تر و حشک – به جای خط و شیر با استفاده از یک سنگ کوچک و پهنکه یک طرف آنرا خیس مى کردند خط و شیر می انداختند
تِرى te ry– طنابی بایک و بلند که به فاصله دارای گوشه هایی ( غلف)هست که سر بزغاله ها را در آن افکنند
تَرى تَرالى  – هنگام قنداق کردن اطفال به پشت آنها می زدند و شعر تریترالی می خواندند تا کودک آرام گیرد و گاهی نیز نوزاد را سر پا نگه میداشتند و فال می زدند به این صورت که می گفتند ( تری تری ترالی –  –بچه پار و امسالی – خور د کار خدا داری - اگر فلانی می آید یا فلان کارانجام می گیرد ! پا راسست ورداری )
 
 
تُرِگُم  – مفقود – نا پیدا
تریسگه – سو سو – تابش نور کم از منبع نور در شب مانند تابش نورچشم جانوران در شب
تریده – (ب) - وحشی – غارتگر
تِريف تَف – باران اندک
تریفه – باران اندک
تِريوَت te ri vat– از تنهایی ترسیدن – زهره ترک شدن
تِريه– پیش قراول – دزد – قطاع الطریق
تَزّ – خواب رفتن دست یا پا
تزگه تزگ – لنگ لنگان
تزگسه – رنجیده شده – ترسیده است
تزنین – (ل) – رنجاندن
تزونن- (ل) – رنجوندن
تژگاه – اجاق – آتشگاه
تژیر – تجیر – حصار
ترسله – چرساله – پهن اسب و خر و قاطر ....
 
تسگره – نسب نامه
تَسنيدن - (ب) – شکستن تخمه
تسیار- پرستار – نگه دارنده
تش – آتش – در قدیم تژ می گفته اند
تش بریق – رعد و برق
تش تش – (ب) – هزار پا
تشخه – تاقچه –
تَشَگ – (ل) – عطش – تشنگی
تُشمال – هم به معنی لوطی هست و هم به معنی خان و همچنین طایفه ایبزرگ در پشتکوه لرستان ( ایلام)
تشنه يي– تشنگی
تشنی – گلو – حلق
تف – آب دهان
تفاق – مرگ – مردن
تقلباو – بر در کوبیدن
تق و پوق – سر و صدا
تَق و توق – راههای سنگلاخی
تَق و لق – کار نا درست – کاری که صحیح انجام نشود – شل کاری
تکاله – (ب) – کوه یا تپه ی روبرو
تَك – (ل) – طرف – سمت – سو – پیش - مثال ( روله بچ ار تکعاموت ..... بار )
تک – نوک – قله
تَك -(ب) – گوشت پشت ساق پا
تُك – قطره
تِك – (ل) – قطره
تکاتک – مستقیم در جهت طول زمین شیار زدن یا حرکت کردن
تکاتک بییه – آماده ی نبرد شدن
تُك پا – لگد
تک تکاو- منطقه ای زیبا در الوار گرمسیری (شمال اندیمشک )
تَك و توک – دانه دانه – یکی یکی – کم
تُكْ جو – پایان جویبار
تک چله – آغاز چله ی زمستان
تَكِس – سوخت – لامپ سوخت
تکسه – ریخته شده – آبرو ریخته - سوخته 
تک و تول  tak  o  toel– اسباب و وسایل خمیر و نان
تکنیدن – (ب) – فرو کردن
تِگَه  – صابرین – بز نر
تگله – (ب) – کوک – بخیه  
تَئل – شاخه
تِل - ( تلیکه )-(ب) – ماست مسیر
تِلtell– سیم – سیم قلاب – قلاب گیسو
تُل toll– سگ نوجوان ماده – تازی
تِل  – پشگل گوسفند زمانی که گیاه سبز زیاد خورده باشد و به شکل پهننرم درآید
تَل – تلخ
تلابه – دردسر – گرفتاری
تلاس – ظرف آبخوری سگان
تلاسه – ظرفی بزرگ که از تنه ی درختان بلوط به شکل نیم لوله در میآورند برای آبخوری احشام
تِلَنجِك te lan jek– نوعی دام برای گرفتن پرندگان
تلافی – جبران
تلپ – صدای افتادن بعضی چیزها روی زمین
تلپ تلپ – تلاپ تلاپ کردن
تلپو – تنبل – خواب آلود
تلپن – (ل) – تلپو
تلپه – صدای افتادن اشیاء
تلپسه – افتاده – روی زمین افتاده – پهن شده بر زمین
تلپیا – (ل) – تلپسه
تلقسه – میوه ی پلاسیده شده
تلکه – حقه – نیرنگ
تلگیا – (ل) – لی شد
تًلفِست – (ب) – پاره شدن خط دوخت
تَلميت – هودج – یراق عروس که آنرا با پارچه های زینتی و لحافآراسته کنند
تُلِنج – توقف کوتاه  
تِلنى – لی کرد
تلو – آسیاب کردن – بلوط یا حبوبات را با آسیا دستی کوبیدن
تلواسه – آشفتگی
تِلو حرّ – کاملا آسیا کردن – لی و لورده کردن
تُله – خربزه – طالبی
تَله – (ب) – دیه – بها
تِلّه – خمیر آرد  نا مرغوب با آب غذایی برای خوردن سگها
تلواسی – چموشی – بازی در آوردن قاطر و حیوانات چموش
تُلى  – دسته – گروه- چند بز 
تلیت – مخلوط نان با آبپوشت یا ماست و غیره
تلیش – شکاف
تلیشسه – شکاف خورده است
تلیشیا-(ل) – تلیشسه
تلیق – لی شدن –زیر پای جمعیت لی شدن
تلیقسه- لی شده است
تلیقیا- (ل) – تلیقسه
تَم – رگبار کوتاه باران- باران زودگذر
تما- (طماع)انتظار
تمارزو – احساس کمبود گوشت یا دیگر مواد غذایی کردن – حوس نوعیغذا کردن
تماکو – تباکو
تَمَتى  – (ب) – دختر هوشیار –( افسانه ای )
تمدار – دار قالی و غیره
تِمِرّ –(ل) – نامی برای مردان
تمر –(ل) – تمر هندی
تُمَرز – ( تمرزکو – تمرزکونئی) اصطلاحی مستعمل به معنای –از توچه پنهان – گویا که – گو اینکه – تو نگو
تمناس – (ب ) – تمرز – تمرزکو
تُمك – تنبک
تومسه – ظرف فلزى که قسمتی از آن فرو رفته باشد – فرو  رفتن قسمتیاز جمجمه بر اثر ضربه
تومیا- (ل) – تومسه
تمیس – تمیز
تِنا  – (ب) – زخم زبان
تُن – تند
تَن  – فرج حلال گوشت
تُن هیوت – عصبانی مزاج – عصبی
تنخاء- کالایی که به جای طلب گیرند – مزد
تنک – کم پشت – نازک
تَنگس – (ب) – درختی از نظر ظاهری شبیه انار  
تنوم –(ل) – ناز و عشوه و کرشمه
تُنه  – توان
تِنيا - (ل) – تنیده شد
تنسه – تنیده شده است
تَنَه – (ب)– دوده
تُنيش – (ل) – تو هم
تو – شما
تو – تب
توتوم – (ب) – سماق وحشی
توچری – (ب) – نان ضخیم – گرده
توش – (ب) – صاف
توره – (ب) – جانوری کوچکتر از شغال
تونید – (ب) – پاشید
تووا – (ب) – اتاقها  
تووه – دشت محصور میان کوهستان
تووه – (ب) – اسمبلی – ظرف حمل ملات  
 
تووه – توبه
تووه حشگه- تووه دیمه – دشتی که آب نداشته باشد
توپ تپ – صدای زدن به چیزی
توپسه – حیوانی که مرده باشد – مردار
توپیا – (ل) – توپسه
توتَر – سنگدان –
توتو – توله سگ
تودار – آدم کینه ای – آدم جوهر دار
تورّ – وحشی – چموش
تور – (ب)- بی حس کردن موضعی
توره - كيسه از جنس پارچه معمولا كتانى 
توریا- (ل) – قهر کرده . توریان – قهر کردن
توز – گرد و غبار – غبار
توزو – گردو خاک کردن – پرخاش کردن
توزسه – قهر کرده – رنجیده شده است
توزیان – (ل) – توزسه
توژ- لایه ی نازک
توژک – سر شیر
تو سُره – روی زمین کشیدن
تو سوره – تب سرخ – بیماری شایع همراه با تب
توسی toa see– (ب) – خونه – چوبی مسطح که خمیر را روی آن پهنمی کنند
توشی – (ل) – توشه
توف – دوغ جوشیده شده که از آن کشک سازند
توفونن – (ل) – یورش بردن
توفونی – توفانی
توق – اجتماع – کثرت –
ته وَق – نوعی بیماری دامی – شلی Sent from my iPhoneته پسخونی – (ب) – پس مانده
توقیا – منفجر شد – پوکید
توکِل to kell– پوست درخت – پوست خشک درخت
توکلاش – توکل
توکن – جسم نوک تیر
توکلاشک – توکل
توگه – (ب) - تب دامی که باعث اختلال در حرکت می شود  
تول – پیشانی
تول رش – بدبخت – سیاه بخت
تول سی – بد شناس
تولک – فرق سر
تونیدن – (ب) – آب کردن چربی
تووال – (ب) – پوست خشک انار
تووه – (ب) – نسل
توریز- سرزمینهای بلند و دارای شیب که از سنگریزه و شن پوشیده باشند – نامکوهی در جنوب شرقی لرستان
توزگنیدن – (ب) – به هم زدن پلک
توله – گیاهی دارای برگهای پهن و خوراکی
تولوی – (ب) - مشک باد کرده مخصوص شنا – کیسه باد داخل شکم ماهی
تونگو – (ب) – نوعی علف هرز
 
توین – (ل) – تاراندن – دور کردن- راندن  
توین و توس – (ل) – به درک – به درک فرستادن
ته په تپ – افتان و خیزان
ته – (ب) – چشم – تیه
تهلنک – (ب) – مشک بزرگ آب
تهمره – (ب) - مسخره کردن
تیارت (تیاتر ) – تئاتر – بازی در آوردن (با توجه به اینکه اصل این واژه انگلیسمی باشد تلفظ لری و لکی آن صحیحتر است نسبت به دری )
تیارِك – مقدمه چینی – آمادگی برای ضیافت
تیار – آماده – مهیا
تیار – (ب) – کامل
تی بر – (ب) – میزان نبودن بار حیوانات
 
تی تی – صدا زدن بزغاله
تیتک – (ل) – توله سگ
تیتر- (ب) – نیشگون گرفتن
تیچ – پخش شدن – پاشیدن
تی tay – پیش – کنار
تیچسه – پاشیده شده – پخش شده
تیچیا – (ل) – تیچسه
تیت – tay tپیشت – پیش تو
تیتال – شوخی –
تیتَر مو  – کنگر ضعیف و بدون ساقه – نارس
تیت teet– (ل) – به اندازه ی یک مشت آرد یا هر چیز دیگر
تیته – انگشت کوچک
تِى تَم ره – (ب) – راه میان بر – کوتاه ره
تیخه – تیغه – روی دیوار
تیر – شه – بهتر – سربر – انتخاب – گزینه
 
تیر – چوب صاف و خراطی شده برای نان پزی
تیر – یک قطعه زمین
تیر – چوب بلند وکلفت برای سقف خانه یا بستن کابلهای برق و....
تیر – احساس شدید درد در قسمتی از بدن
 
تئیر – tay erبرآمدگی دو طرف گردن
تی دره – تمشک
تیر پشت – راسته –
تیرنشو – آدرش – نشانی
تیرو – تیر برس صید – کمینگاه
 
تیروَن teer van – کمربند پارچه ای تزئینی که با آن قنداق بچه را می پیچاندند
تیره – چوب بلند قوی
تیره دار – چوب بلند گاو آهن که یک سر آن به یوغ وصل می شد
تِيرِيك – (ل) – تاریک
تیریک – (ب) – دانه انگور
تیریک – (ب) – زنگوله بسیار کوچک که به گهواره می بندند
 
تیز بال – شاهپر -
تیزم تلکه – تمسخر – استهزاء
تیژ- (ل) – تیز – بران
تیسک – یک تار موی
تیسک ار نوم شو – مرد قوی هیکل – کسی که روی شانه اش مو دارد
تیف – باران کم
تیف تف – نم نم باران  
 
تیشک – (ل) – ضدیت – دشمنی –
تیشک – (ل) – بزغاله دو ساله – چپیش
تیفرن – ریگ به طرف کسی پرتاب کردن – با ریگ به کسی اشاره کردن
تیف – (ب) – مزرعه ی تازه جوانه زده
تیک ار تیک – مستقیم – در یک جهت  موازی حرکت  کردن
تیک – کنار – جفت هم
تیکلونجه – یک ذره – کمی
تیکله – کمی
تیکه مقدار کمی – قطعه
تیک – تور – شرور – پابه فرار
تیک – مفرد – تکی
تیکل –(ل) – بد روش – مغرور
تیگ – (ب) – پیشانی
تیگ – (ب) – شانس
 تیل – نهال
تیل – (ب) – جوجه – تیله
تیل تر – نهال – نوجوان
تیل خدا – نوعی کرم گیاهی که در فصل بهار ظاهر می شوند به صورت کُلُنى زندگی می کنند
تیلک – کاشتن دانه های جوانه زده در زمین
تیلکی – گیاهی که از طریق تیلک کاشته شود
تيلوچ- پارچه اى كه به شكل مثلث بريده شده باشد معمولا در خشتك شلوار وپيجامه استفاده مى شد 
تیله – توله – توله سگ
تیلین – (ب) – شکمو
تیم – نوبت
تُيم – (ل) – تخم – بذر – بذر پاشی
تیمه – (ب) – خرابکاری – خرابکار  
تیناواره – آواره – دور گشتن از کاشانه
تینگر – (ب) سنگريزه 
تی لا – چوب بلند یک متری نوک تیز که آنرا برای نگه داشتن چیت (حصار ) درزمین می کوبند
تی نی – (ل) – تشنه
تيوز - بز سه ساله كه اولين بار آبستن شود 
تیه – چشم
تییه – (ل) – آخر – ته
تیه تیه – چشم گرداندن – سراغ چیزی گشتن
تی یر – (ب) – ظرف گوچک مخصوص نگه داری نمک  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    Reply ,  Reply All  or  Forward Send